Bugün birçok kişi kardeşiyle, eski eşiyle ya da miras yoluyla akrabalarıyla bir taşınmazın—örneğin bir evin—ortak sahibi oluyor. Her şey güzel başlasa da, zamanla fikir ayrılıkları çıkabiliyor: biri satmak istiyor, diğeri kiraya vermek istiyor, bir diğeri ise orada oturmaya devam ediyor. Peki ortaklar anlaşamazsa ne olur?   Cevabı hukuk veriyor: Ortaklığın giderilmesi davası, halk arasındaki adıyla “izale-i şuyu.   Ortak mal bölüşülemiyorsa mahkeme devreye girer Bir ev, arsa ya da başka bir taşınmaz birden fazla kişiye aitse ve bu kişiler artık ortak kalmak istemiyorsa, her bir ortak mahkemeye başvurarak ortaklığın sona erdirilmesini isteyebilir. Üstelik bu hakkı kullanmak için diğer ortaklardan izin almaya da gerek yok. Yani biri bile razı değilse, dava açılması yeterlidir.   Paylaşmanın iki yolu var: Aynen taksim ya da satış   Mahkeme, ortak malı önce aynen taksim yoluyla paylaşmaya çalışır. Örneğin bir arsaysa, bölünebiliyorsa, herkese eşit bir parça düşecek şekilde böler. Ama bu çoğu zaman mümkün olmaz. Çünkü bir apartman dairesi gibi taşınmazlar fiziksel olarak bölünemez. Bu durumda mahkeme satış yoluyla ortaklığın giderilmesine karar verir.   Satış nereye yapılır? En çok veren alır mı? Eğer mahkeme satışa karar verirse, e-satış portalı üzerinden taşınmaz açık artırma ile satılır. İhaleye tüm ortaklar da katılabilir. En yüksek teklif verene mülkiyet geçer ve satıştan elde edilen para, ortaklar arasında hisseleri oranında bölüştürülür.   Kim oturuyor, kim masraf yapmış? Hepsi dikkate alınır mı? Uygulamada sıkça rastlanan bir durum da şudur: Ortaklardan biri yıllarca evde oturmuş, onarım masrafı yapmış, hatta diğerine hiç kira vermemiştir. Bu durumlar da mahkemeye yansır. Diğer ortak, geçmişe dönük ecrimisil (kira tazminatı) talep edebilir. Yani “ben evde oturmadım ama kira da almadım” diyerek hakkını arayabilir. Aynı şekilde, onarım masrafı yapan kişi de bu harcamaları belgeliyorsa, karşı tarafa rücu edebilir.       Uzun yıllar süren miras kavgalarına dikkat! Özellikle miras kalan taşınmazlarda ortaklık yıllarca devam ediyor, bazen taraflar birbirinden habersiz yaşıyor. Oysa yıllar geçtikçe işler daha da karmaşık hale geliyor. Bu yüzden, miras kaldığında “bekleyelim” değil, “hakkımızı hukuken belirleyelim” demek çoğu zaman daha sağlıklı olmaktadır :)   Son olarak; Ortak malda kimsenin “ben istemiyorum, o yüzden bölüşemeyiz” deme hakkı yoktur. Hukuk, “ortaklık devam etsin” demeye değil, “isteyen çıksın” diyene öncelik verir.